Kinderen
 

De AVRO en KRO hebben onze serie ”Bo en Melle in Madagascar” uitgezonden waarin te zien was welke avonturen onze kinderen hebben beleefd in de tijd dat we hier 6 maanden hebben gewoond (2001). Omdat hier geen groot wild is en weinig andere gevaarlijke dieren (behalve krokodil, haai en malariamug) is dit land een ware speeltuin voor kinderen. Natuurlijk raden we u bescherming tegen malaria aan (Malerone en/of goed insmeren na zonsondergang) Voor meer informatie; mail gerust. Hieronder vind u een lang reisverslag van onze eerste ervaringen met kinderen in Madagaskar. Neem gerust even de tijd………

 

Wat vooraf ging In 1991 maakte ik voor het eerst kennis met Madagaskar. Door de vele benamingen voor dit enorme eiland in de Indische oceaan ("De verloren wereld", "Het rode eiland", "Eiland van de geesten") sprak het altijd al tot de verbeelding. Ik wist amper waar het lag. Als cameraman werd ik uitgezonden om een korte reportage te maken voor het Wereld Natuur Fonds.
In het noorden van het land moest "een dag uit het leven van" een WNF-medewerker gefilmd worden maar vlak voorvertrek werd de productie afgelast wegens een brandstof tekort. Het was onmogelijk een binnenlandse vlucht naar Diego Suarez te boeken. De teleurstelling was groot en ik heb de producent er van overtuigd dat het mij wel zou lukken op eigen gelegenheid het onderwerp te draaien.

 

 

 

 

 

 

 

 


Aangekomen in de hoofdstad, Antananarivo, bleek er inderdaad niets te vliegen. Het alternatief was het openbaar vervoer. De rit met een taxi-brousse (taxi van de struiken) zou twaalf dagen duren, het filmen een dag of vijf en de terugreis wederom twaalf dagen. Tegen de tijd dat de band in Nederland zou zijn, was het programma al uitgezonden. Er zat dus niets anders op dan het gehele productiegeld te besteden aan een privévliegtuigje. Met behulp van de toenmalige, Nederlandse, directeur van CARE (een Amerikaanse hulporganisatie) ben ik met een missionaris in contact gekomen die in het bezit was van een Chesna. De reis begon.

Vanuit de lucht werd het me al snel duidelijk wat voor moois Madagaskar te bieden had, maar ook wat de problemen waren van dit '8e continent'. Het inmiddels kaal gekapte hoog plateau maakte aan de oostkust plaats voor primaire regenwouden die op vele plaatsen in brand stonden. In de droge tijd branden de boeren een stuk bos plat (tavy) om daar voor een periode van twee tot drie jaar rijst te verbouwen. Na die tijd is de grond uitgeput en zo gaan geleidelijk de laatste regenwouden in vlammen op.

Op het Ankarana-gebergte draaide de man van WNF keurig zijn optimistische verhaaltje af voor de camera maar toen de band was gestopt waren zijn teksten een stuk minder positief. Als het branden in dit tempo doorging zouden er binnen 10 tot 20 jaar geen oerbossen meer over zijn in Madagaskar Pogingen van talloze natuurbeschermers haalden niets of weinig uit. Hij was dan ook van mening dat een verantwoorde manier van ecotoerisme de enige uitweg was. Ik kon mijn oren niet geloven. Kon al het moois, wat ik tot dusver had gezien, binnen zo'n korte tijd verdwenen zijn?


De enkele toerist die Madagaskar aandoet is dan meestal ook geïnteresseerd in de natuur van het eiland. Omdat Madagaskar, na het uiteenvallen van de continenten zo'n 65 miljoen jaar geleden, een eiland werd, heeft het zijn eigen evolutie kunnen ondergaan. Het ontbreekt er aan groot wild waardoor de lemuren (halfapen ofwel primaten) praktisch onveranderd zijn gebleven omdat ze geen natuurlijke vijanden kenden. Meer dan 80% van al wat er leeft is endemisch ofwel komt nergens anders ter wereld voor. Met name lemuren, kameleons, orchideeën en de beroemde baobabs zijn zeer geliefd bij de natuurliefhebbers.
In 1996 ben ik met Gertruud, mijn vrouw, teruggegaan. De WNF-man had gelijk. Enorme stukken regenwoud waren verloren gegaan. Het hoog plateau, wat ook ooit begroeid was, bewijst wat er met de schrale grond gebeurt. Omdat de aarde geen houvast meer heeft lijken hele delen van het eiland in te storten. Enorme verzakkingen nemen wegen en dorpen met zich mee en de tropische regenbuien spoelen de rode aarde naar zee. Vanuit de lucht lijkt het eiland dood te bloeden.
In die tijd zijn Gertruud en ik het schiereiland Masoala over gestoken. Met behulp van een Zuid Afrikaan die zich daar had gevestigd, zijn we dwars door het grootste aaneengesloten stuk regenwoud van Noordoost Madagaskar getrokken. Grote delen van dit ontoegankelijke gebied zijn nog niet in kaart gebracht en we verbaasde ons niet over het feit dat we de 7-de en 8-ste blanke waren die deze voettocht maakten. Weer kon ik me niet voorstellen dat aan beide kanten van gebied hardnekkig werd gebrand.
We hebben het nog steeds over "Masoala" als we terugdenken aan de onwaarschijnlijke ervaring die we daar hebben gehad: een tocht die grotendeels leidt langs- of door een rivier waarvan het water drinkbaar is, lemuren, kameleons en andere reptielen die je nieuwsgierig nakijken, de enkele bewoners van kleine dorpjes die ons onderdak gaven. Alles even ongerept.
Twee jaar na ons bezoek is er een van de grootste watervallen van Madagaskar ontdekt en er schijnt een leefgemeenschap te zijn waarvan men denkt dat het mensen zijn die zich in het oerwoud hebben teruggetrokken nadat ze zich van de Fransen in de jaren '50 moesten legitimeren middels een pasfoto. Er is nog nooit iemand geweest.


Als cameraman heb ik veel gereisd maar op een of andere manier heeft Madagaskar me nooit meer losgelaten. Al jaren loop ik met het plan me er ooit nog eens te vestigen. Mijn "kunstje" zou wellicht kunnen bijdragen tot een verbetering van de situatie in Madagaskar Al is het alleen maar om dit land meer onder de aandacht te brengen van de rest van de wereld. 
Heb ik al die tijd een ideaal voor ogen gehad, inmiddels maak ik me geen illusies meer. Sociale en politieke problemen zijn te groot om te denken dat een opleving van het toerisme de problemen zou kunnen oplossen. Toch wil ik er gaan wonen. Het heeft me twee jaar gekost om Gertruud zover te krijgen het eens voor zes maanden te proberen. We hebben twee zoontjes, Bo en Melle, van drie en vier jaar die we meenemen op onze reizen over het eiland. Het is geweldig te zien hoe ze reageren op een maatschappij waarvan gezegd wordt dat het de op vijf na kansarmste ter wereld is. Kinderen stellen heel directe vragen. Ik ben er dan ook van overtuigd dat we ze iets bijbrengen wat ze in Amstelveen-Zuid niet zullen leren. Een ervaring als deze zal ons alle vier lang bijblijven.
Mei 2001 zijn we, gewapend met een professionele videocamera, een mini DV-camera, een laptop en een Renault 4, vertrokken om onze plannen te verwezelijken. We hebben ons voorlopig gevestigd in de hoofdstad, Antananarivo, om vandaar uit zoveel mogelijk te gaan reizen, filmen en een site te maken. www.madagascar.tv leek me een toepasselijke naam voor deze site die ik wil voorzien van korte filmpjes over de verscheidenheid, biodiversiteit maar ook de problemen van Madagaskar
We zijn hier nu 4 maanden en ik ben dan eindelijk maar eens begonnen al onze ervaringen zo goed mogelijk onder woorden te brengen...
^


Antananarivo Onze geplande aanlooptijd is inclusief al zijn up's en down's goed verlopen. Na 10 dagen zijn we van een hotelletje, net buiten de stad, verhuisd naar een kleine woning, gelegen in de tuin van een enorme villa. Ivandry, de wijk van Antananarivo waar al het ambassadepersoneel en ontwikkelingswerkers met kantoorbanen en dure 4x4's wonen, wordt gekenmerkt door legio bewakers met vuurwapens of knuppels ter bescherming van hun rijke opdrachtgevers achter getraliede ramen. Alles in schril contrast met de schrijnende armoede nog geen 200 meter verderop.
Nadat we ons dagenlang per taxi naar verschillende instanties lieten rijden, waren we na een week zover dat er water uit de kraan stroomde, de telefoon werkte en de ijskast met veel geweld aansloeg. Gertruud bleek een keiharde te zijn in de onderhandelingen met marktlui en dus hebben we voor nog geen fl.150,- ons hele huis voorzien van bamboe meubels. Dezelfde dag hebben we een "bonne" in dienst genomen. Celestine helpt ons met de huishouding en de kinderen. We waren klaar....Direct daarna ben ik voor de AVRO naar Ghana vertrokken.
^


Auto invoeren In mijn afwezigheid zou Gertruud ons autootje inklaren in Tamatave, de grootste havenstad aan de oostkust. Met een grote zak geld en 2 kinderen, die nog lang niet waren gewend aan dit land, is het haar gelukt om binnen 5 dagen de Renault in te voeren. Door een administratieve fout bleek de auto echter op naam van onze kennis te zijn gekomen en begon de ellende pas echt toen we dit wilde rechtzetten.
Als hier een auto van eigenaar verandert eist de overheid een soort overdrachtsbelasting. Maar liefst 15% van de dagwaarde. Nu gaan ze hier niet uit van de cataloguswaarde, die in ons geval nihil was, maar van een geschatte straatwaarde. Omdat een Renaultje 4 zeer populair is bij taxichauffeurs werd dit een aardig bedrag. De populariteit van onze auto is ook te meten aan het feit dat er zo snel mogelijk metalen strips over de richtingaanwijzers moesten worden geplaatst om diefstal te voorkomen. Er komt dan ook nog eens bij dat je hem moet laten keuren (je gelooft je oren niet als je weet wat zich hier voortsleept over de weg) en tal van andere onduidelijke kantoortjes af moet lopen. De keuze was: 2 weken dagelijks ons witte gezichtje laten zien bij zeer corrupte ambtenaren en daardoor veel extra's moeten betalen, of; op de reguliere, ook corrupte, manier de zaak uitbesteden aan een onbekende die het wel binnen 4 dagen zou oplossen zonder dat we de auto kwijtwaren.
We hebben voor het laatste gekozen en zijn lekker gaan toeren met ons nieuwe speeltje. Als we werden aangehouden, wat hier regelmatig gebeurt (witte gezichten) konden we uiteraard onze papieren niet laten zien. Er zijn dan 2 mogelijkheden om je daar snel vanaf te maken. De eerste is stug Engels te blijven praten en op hun verzoek de papieren te overhandigen, ze wazig aan blijven staren en niets te begrijpen. We hebben een keer zo'n man de plattegrond van Tana gegeven waarna hij de moed opgaf en ons met een rood gezicht maar verder liet gaan. Een andere optie is je rijbewijs te overhandigen met een bankbiljet erin en strak voor je te blijven kijken. Mochten ze vragen waarom?..."pour les enfants". En voor fl.1,75 reden we weer. Gelukkig zijn alle papieren nu in orde maar treffen we nog wel eens een aangeschoten agent die het toch probeert. Laatst werden we weer aangehouden en beweerde de man dat onze imperiaal niet deugde. Hij vroeg een fles whisky. Het duurde me te lang dus ik gaf hem een halfpakje sigaretten. "Ik rook niet": was zijn antwoord, "ik drink niet": het mijne. Dàààg.
^


Wat nu..? We zitten op de helft en de tijd lijkt te dringen. Maar we hebben nog steeds 3 maanden. Alle aanloopkosten en opstartproblemen lijken achter de rug en het wordt tijd dat de schoorsteen gaat roken. Dat laatste is nu hoofdzaak. Het was immers niet de bedoeling dat we half november bankroet in Amstelveen-Zuid zouden eindigen. Het valt echter niet altijd mee een start te maken met al die woeste plannen die ik de afgelopen jaren heb gemaakt. Waar te beginnen? Er is zoveel. De site moet ingevuld worden en er moet research voor de serie worden gedaan. En dat in een land waar je elke dag wel bezig bent om te "overleven" en de taal niet compleet machtig bent. We voelden ons na 6 weken dan ook hopeloos verloren.
Op een gegeven moment ben ik elke ochtend naar een arme wijk van Tana gereden (daar hoef je hier niet naar te zoeken) om een kop koffie te drinken en brood te kopen in een van de vele lemen hutjes. Ik woonde niet meer in Madagaskar maar voelde me opgesloten in ons afgeschermde wereldje. We deden dagelijks boodschappen bij de Cora, een Franse supermarkt met 25 kassa's, en verloren alle contact met de realiteit. 's Avonds zaten we uren lang te e-mailen om vrienden en kennissen gerust te stellen maar ons leven verschilde niet wezenlijk van dat in Nederland. Daar moest snel verandering in komen. 
^


Eindelijk echt op reis..! Het werd hoog tijd dat we ons autootje dusdanig gingen inrichten dat we er mee op pad zouden kunnen. Gelukkig had ik wel degelijk een goede imperiaal meegenomen waar we alles op hebben gebonden waarvan we dachten het nodig te hebben. Reserveonderdelen, gereedschap, 20 liter benzine, een tweede reservewiel, luchtbedden en een tent. Onze steun en toeverlaat zuchtte al voor de deur. Toch hebben we het meeste nodig gehad. De wegen in Madagaskar zijn niet bepaald vriendelijk voor je auto en je moet er niet vanuitgaan dat er overal benzine te koop is. Ook al staat er een pompstation.
Het plan was om binnen 3 dagen naar de Westkust te rijden. Een afstand van nog geen 500 kilometer. We hebben er 6 dagen over gedaan. Grote plaatsen die we aan hebben gedaan: Anstirabe, Miandivazo, Malaimbandy, Morondava en Belo-Tsiribihina.
^


Antsirabe Zo'n 170 kilometer ten zuiden van de hoofdstad is door Noorse missionarissen in 1872 een kuuroord gesticht. De stad ligt, net als Tana, op het hoogplateau en het kan er flink koud zijn. Tien jaar geleden heeft het er gesneeuwd. Men heeft het er nog steeds over. "Vergane glorie"-hotels doen nog denken aan betere dagen toen er veel Fransen kwamen baden in de warmwaterbronnen. Tegenwoordig is het een industriestad waar onder andere Three Horses Beer wordt gebrouwen. Ander bier kom je hier dan ook nauwelijks tegen in dit land.
Bij aankomst valt het je meteen op dat de traditione looptaxi hier in eer is gehouden. Je wordt overvallen door "pousse-pousse" die je voor twee kwartjes naar de andere kant van de stad willen brengen. Vazaha, oftewel buitenlanders, worden de meest wonderlijke prijzen berekend maar wij waren goed geïnformeerd. Chinezen hebben dit karretje achtergelaten na het aanleggen van de spoorweg. Om niemand het brood uit de mond te stoten hebben we ons op een zondag de hele stad laten rondrijden om alle activiteiten en bezienswaardigheden te bekijken. Er worden veel miniatuur pousse-pousses vervaardigd en we zijn in een atelier geweest waar, in opdracht van een Nederlands bedrijf talloze kleine scootertje werden gemaakt.
En dan is er de halfedelstenen-handel. Er is geen toerist die de stad verlaat zonder een stenen asbakje of andere prullaria van roze kwarts of amathist in de hoop dat ze meer van deze zware souveniers kopen. Leuk om eens gezien te hebben, snel weer verder.
Vlakbij Antirabe liggen twee meren. We hadden best een mountainbike willen huren maar met de kinderen was dat toch wat omslachtig….goddank. Onder deskundige begleiding van een gids, die al voor ons stond toen we de Lonely Planet opensloegen, zijn we op pad gegaan naar Lac Andraikiba en Lac Tritriva. Niet dat je hier een gids voor nodig hebt maar het is zeker de moeite waard om alle verhalen en legendes te horen als je aan de rand van zo'n meer staat. Ga nooit zomaar te water, want er is veel fady, ofwel taboe. Het heeft altijd wel iets met voorouders te maken en in heel Madagaskar is geen streek waar je je niet aan bepaalde voorschriften moet houden. Niet praten tijdens een boottocht, niet wijzen naar de walvissen, geen varkensvlees aan de kust, et cetera, et cetera. Later meer...
^


Miandrivazo De weg naar Miadrivazo benadrukt de gevolgen van wat de mens heeft aangericht de afgelopen duizend jaar. Op sommige plaatsen kijk je diepe ravijnen in ten gevolg van erosie. Deze kloven in het landschap of lavaka houden geen rekening met de weg zodat er af en toe moet worden omgereden. De kindren maakten er een sport van om ons te waarschuwen voor de vele gaten in de weg. "Gat in de weg…..asfalt!" Ze waren het al snel zat en na twee dagen rijden viel het ze niet eens meer op.
We waren al gewaarschuwd, maar verbaasden ons alsnog over het feit dat in Miadrivazo de sfeer om op te schieten is. De inwoners van dit dorp lijken bang te zijn hun slag te missen betreft het toerisme. Hier vertrekken regelmatig piroque's (uitgeholde boomstam) naar Belo-Tsiribihina. Deze riviertocht naar de Westkust wordt vaak al verkocht in de hoofdstad door de grote reisbureau's die hun klanten met een gemotoriseerde boot in drie dagen naar de eindbestemming jagen en onderweg alle wildlife verjagen met hun lawaai.
De locale bevolking probeert dus op een opdringerige manier hun eigen bootjes te verhuren. Ik had me voorgenomen per piroque de rivier af te zakken en in alle rust te genieten van de watervallen en de grotten die je onderweg tegenkomt maar dat zou betekenen dat we 5 dagen zouden moeten stilzitten in een zeer wankel scheepje. Voor ons misschien niet zo'n probleem maar onhaalbare kaart voor onze jongste zoon. Hij kan nog geen 2 minuten stilzitten en dat is niet handig op een rivier die wemelt van de krokodillen…..
^


Malaimbandy De weg naar Malaimbandy is een van de slechtste hoofdwegen van dit land. Het is deel van de doorgaande route naar Morondava maar 6 maanden per jaar, in de regentijd, onbegaanbaar voor andere auto's dan 4x4's of grote vrachtwagens. Deze laatste rijden dit stuk van 110 km. in niet minder dan 10 uur en zijn, samen met de tropische regenbuien, verantwoordelijk voor de erbarmelijke toestand van deze weg. Soms zijn de gaten in de weg zo diep dat ons hele autootje er in verdween en je alleen het imperiaal zag. Af en toe zag je nog sporen van asfalt maar daar werd met een grote boog omheen gereden. Die scherpe randen zijn echt slecht voor je schokbrekers.
Vlak voor het donker bereikten we "metropool" Malaimbandy. Niemand stopt daar. Maar omdat we niet in het donker willen rijden besloten we de tent eens uit te pakken. Toen ik een fantastische plek aan de rivier hadden gevonden kwam er een jongetje naar me toe met de vraag:"Do you have a gun?". Ik verbaasde me al over het feit dat hij drie woorden Engels sprak maar al helemaal dat het niet veilig zou zijn om te kamperen. Later bleek dat er wel vaker toeristen worden overvallen en dat het beter was een tent op te zetten nabij de plaatselijke taxi-brousse-stop.
Het was ijskoud die nacht en vrachtwagenchauffeurs vertikken het hun zware dieselmotoren uit te zetten. Van slapen is het dus niet echt gekomen. Wel zijn we hartelijk ontvangen door een familie die er koffie en eieren verkocht.
^


Morondava Dit provinciale stadje aan de westkust heeft de laatste 10 jaar een explosie in toerisme ondergaan. Was er in die tijd slechts een hotel, nu staan er meer dan 20. Toch ademt het nog de sfeer van een loom vissersdorp. Taxi's hebben hun vaste prijs en als je probeert af te dingen op de markt kijken ze je raar aan. Veel Fransen en Italianen hebben zich daar gevestigd en verhuren 4x4's, boten en zelfs vliegtuigjes. Het is het vertrekpunt naar het pas toegankelijk gemaakte Tsingy-gebergte wat uniek op de wereld is door zijn grillig gevormde kalksteenformaties en bewoond wordt door talloze endemische diersoorten.
Het natuurreservaat is onderverdeeld in de kleine- en de grote tsingy. De eerste geeft je een zeer goede indruk van wat er verder is te zien en is door ANGAP, een overkoepelende organisatie met goed opgeleide gidsen, toegankelijk gemaakt met ladders en bruggen. De grote Tsingy valt in de categorie: Expedities. Onze kinderen kwamen niet verder dan 200 meter maar hebben hun ogen uitgekeken. Een piroque-tocht over de Manambolo- rivier was adembenemend mooi. Wijzen met uitgestoken vinger is "fady" omdat er veel voorouders ronddolen door de uitgesleten rotspartijen. Het verhaal gaat dat de eerste bewoners van Madagaskar, de Vazimba, over deze rivier Madagaskar zijn binnengekomen. Er liggen nog verscheidene schedels in spleten hoog boven het water. Niet eenvoudig om ze te ontdekken als je er niet naar mag wijzen.
^


Avenue de Baobab Op weg naar dit buitenaards landschap passeer je de bekende Avenue de Baobab, reusachtige, oeroude bomen die de indruk maken ondersteboven in de grond te zijn geplant. Waarschijnlijk het meest gefotografeerde deel van Madagaskar. Niet onterecht want als je naast zo reus staat kun je het niet laten om hem te omarmen, wat overigens nog met geen 6 man lukt.
Helaas is de weg niet geschikt voor twee-wiel-aangedreven auto's zodat we genoodzaakt waren zaken te doen met een peperduur autoverhuurbedrijf. Het is jammer dat er nog niet zoiets bestaat als een verzamelpunt voor reizigers zodat je zelf naar andere gegadigden moet zoeken om de kosten te delen. Wij hadden inmiddels kennis gemaakt met 2 zeer sympathieke Belgen die ons ook nog veel over de sterrenhemel aan het zuidelijk halfrond konden vertellen. Bo en Melle weten feilloos Mars aan te wijzen tussen de miljoenen andere lichtpuntjes.
We zijn later nog eens met ons eigen karretje naar dit wonderlijke deel van Madagaskar gereden. De eerste hindernis is een modderpoel van zo'n 15 meter lang. Er wordt gezegd dat omwonenden deze plas kunstmatig in stand houden omdat het een bron van inkomsten is. Wie hulp nodig heeft kan daarvoor betalen. Wij hebben het obstakel eerst grondig onderzocht door er langdurig doorheen te waden op zoek naar de meest geschikte route.
Ondertussen wordt de groep omstanders steeds groter om te genieten van het schouwspel wat gaat komen. Vast kom je toch te zitten. Er waren twee opties. Vol gas de gevaarlijk hellende zijkant te nemen of stapvoets je door de minst ondiepe gedeeltes te manoeuvreren. In beide gevallen ben je kansloos. Maar als je het geduld hebt om te wachten op andere waaghalzen in twee-wiel-aangedreven auto's dan helpt men elkaar.
Op de terugweg hebben we heel lang staan kijken hoe twee enorme vrachtwagens met aanhanger zich probeerde los te trekken uit dit modderbad. Helaas met weinig succes. Een lading grind zou alle problemen voorgoed oplossen maar daar blijkt niemand geld voor te hebben. En dus blijft de Malagasy doorploeteren maar altijd met een onvoorwaardelijk optimisme. Ze weten niet beter dan dat ze regelmatig "vast zitten". 
^


Mauritius Ook Mauritius is, noodgedwongen, goed bekeken vanwege het feit dat we het land zijn uitgezet omdat ons visum verliep. Ik koop hier elke dienstklopper om met een pakje Boston of een briefje van 5000 FMG maar die jongens van de visumdienst zijn niet te vermurwen. Het was wegwezen of vastzitten. En dat heb ik van een man in 3-delig pak persoonlijk verstaan gekregen. Je begrijpt dat we voor het eerste hebben gekozen! Wat een luxe. Bussen die op tijd rijden over wegen zonder gaten. Stranden met een douche. Na een tocht door de bush, op weg naar een prachtige waterval, de taxi instappen..!
Na een week waren we het spuugzat en verheugden ons erop om weer naar "huis" te gaan. Gelukkig zijn we weer terug van het naburige toeristeneiland waar Bo en Melle hebben leren snorkelen. 
^


Foto en video Mijn eerste foto-opdracht heb ik inmiddels geschoten en ik was best zenuwachtig voor het stilstaande beeld. We maken een onderwerp voor het jeugdblad SAM SAM over de macabere famadihana (voorouder-herbegrafenis) en kinderen in de (illegale) dierenhandel. Nu ik ook een Malagasy geluidsman heb gevonden wil ik er tevens video bij gaan draaien. Ik heb niet voor niets een complete ENG-set meegenomen..!
Ook heb ik zowaar een dag in de MARS-studio's gedraaid voor TV-west. In de ze studio worden de meeste CD's geproduceerd van Malagasy muzikanten. Een Nederlands stel wat hier 5 weken research heeft gedaan voor een expositie over Madagaskar en een educatief pakket heeft samengesteld voor scholen, was ook erg begaan met de Malagasy muziek. Ik heb de camera een dagje gehanteerd en later bleek ook dat wijzelf in beeld zouden komen om onze ervaringen tot nu toe te beschrijven. Altijd weer even wennen aan de andere kant van de lens. 
Ik heb veel plezier van het mini-DV-cameraatje van Sony. Nooit meer pijn aan je nek. Je bent het ding eerder kwijt omdat ie zo klein is. Heerlijk. De Ikegami is al die tijd kapot geweest maar is na veel omzwervingen door televisieland weer op de rails. We draaien zoveel mogelijk momenten waar de ervaringen van onze kinderen duidelijk worden. Dat valt lang niet altijd mee omdat je altijd wel een koter op je schouders hebt of vast moet houden in een wankele piroque. Toch zijn er al 12 bandjes vol. We hadden graag al wat willen monteren om het op het internet te zetten maar ons voorhistorisch computertje barst bijna uit z'n voegen zodat we dat maar uitstellen tot we weer op Nederlandse bodem zijn.
^


Toekomst Nu we prima zijn gehuisvest nemen de plannen steeds vastere vorm aan en het zou er zo maar eens van zou kunnen komen om hier langere tijd te gaan wonen. We zijn al aan het rondkijken of we niet een "kast" van een huis kunnen huren om er ook een klein pension in te beginnen. Niet te druk maar een gezellig stekkie om de eerste cultuurshock op te vangen van verse toeristen om ze daarna goed voorbereid het land in te sturen.
Madagaskar is nog steeds niet weggelegd voor de, laten we zeggen, "iets minder ervaren backpakkers". Als je de weg niet weet betaal je je ongans aan louche types die het toerisme als een snelle bron van inkomsten zien waar ze weinig voor hoeven te doen. De paar serieuze gidsen op dit eiland moet je met een vergrootglas zoeken. Daarbij is transport een groot probleem hier. Wat rijdt waar naartoe in welke tijd..?
Wegen zijn in de regentijd alleen toegankelijk voor grote vrachtwagens, een rivier oversteken kan je een hoop geld kosten als je de instructies opvolgt van de locale bevolking die je met opzet het diepe inleidt om daarna hun zebu-kar voor veel geld aan je te verhuren. Op een taxi-brousse springen is gemakkelijk maar zit je dan niet 16 uur naar een wapperend zeil te staren zodat je niets van het land ziet..? En... kom je ook weer weg met dit goedkope vervoersmiddel of moet je een week gaan zitten wachten tot er weer een de goede kant op rijdt..? Rijdt je hier met je eigen auto rond dan moet je buiten Antananarivo geen bordjes meer verwachten. En buiten die hoofdstad spreken weinig mensen Frans zodat je toch op z'n minst moet weten wat links en rechts is in hun taal.
Het alternatief is een georganiseerde reis. Je betreed dan vaak de platgetreden paden en hebt weinig vrijheid. 
^


Politiek De Fransen hebben dit land nu bijna 40 jaar geleden verlaten en sinds die tijd is er niet of nauwelijks onderhoud gepleegd aan spoor- of autowegen. Infrastructuur is nihil. En op de huidige president hoeven we niet te rekenen. Die zal er alles aan doen om zijn landgenoten een nog lagere levensstandaard te bezorgen als dat ze nu moeten ontberen om zichzelf en zijn politieke vriendjes nog meer te verrijken. Zeg het hier niet hardop want dan hoef je nooit meer terug te komen. 
Sinds kort is er een nieuwe man opgestaan. De burgemeester van Antananarivo is in in de ring gestapt van de strijd om het presidentschap. Deze Amerika-lievende, jonge zakenman maakt een goede kans. Hij heeft een ding tegen en dat is het feit dat hij van het hoogplateau komt, een zogenaamde Merina. De Merina wanen zich de oorspronkelijke bewoners van het eiland en voelen zich letterlijk en figuurlijk boven de kustbewoners of cotieres staan. Om het evenwicht te bewaren is het dus zaak om een cotiere als president te kiezen. In november 2001 zijn er verkiezingen maar er wordt gezegd dat de stembussen nu al halfvol zitten met de stemmen voor de huidige president: de pro-Franse Didier Ratsiraka.
^


De kinderen Tja, hebben jullie nog even? Bo wordt een grote jongen. Hij vraagt je het hemd van het lijf en niet alle vragen zijn even makkelijk te beantwoorden. "Waarom zijn ze hier zo arm?" "Waarom zijn ze in Nederland zo rijk?" "Waarom zijn hier zoveel gaten in de weg?" en "Waarom maakt niemand de weg dan?" Waarom,waarom,waarom? Hij weet zich gebeurtenissen feilloos te herinneren en tegen een vreemde kan hij uitgebreid zijn belevenissen verhalen. Ik zie hem nog bij zonsondergang, na een rit van 6 dagen, de zee in rennen. Schreeuwend tegen de wind:"De golf van Mozambique!!!".
Melle vind het allemaal wel best en presteert het om dagelijks een auto-tje of ander stuk speelgoed te verliezen. Als je hem vraagt waar dat dan is gebleven zegt hij: "De zee heeft het opgeslokt..." Maar als je ze vraagt "Wat vind je het leukste in Madagaskar?" dan luidt het antwoord vaak "Het draaimolentje bij de Cora". Zucht. Ze willen geen van tweeën terug naar Nederland tenzij ze hun zin niet krijgen of als ze weer eens in een open riool vallen en zich lelijk bezeren. Dan hoor je: "Ik wil terug naar Nederland". Zelf hebben wij heimwee met vlagen. Als het hier koud is en de hele dag regent (en het kan hier koud zijn en regenen!) dan verlangen we wel eens naar onze familie, een middagje in de stamkroeg hangen of een avondje televisie kijken. Het gaat in de regel snel weer over omdat er altijd wel wat te doen is. Als we ons hier gaan vervelen wordt het tijd om naar huis te gaan. 
^


De trein Ooit was er het plan om Madagaskar van een goed spoorwegennet te voorzien. De Fransen hebben hier zo'n 800 km rails aangelegd. Het merendeel was tweedehands en komt uit de Elzas van na de eerste wereldoorlog. Slechts één traject is nog in tact. De FCE onderhoud dagelijks een rit van Fianaratsoa naar Manakara of terug. Op weg naar de Oostkust daalt de oude locomotief met zijn 3 wagons maar liefst 1100 meter. Op de terugweg is de dieselmotor dan ook vaak "fatigué". Vertrek en aankomsttijden zijn niet in te schatten en onderweg wordt vaak gestopt om kleine reparaties uit te voeren. We hebben het allemaal meegemaakt.
Om 6.00 uur stonden we op het perron van Fianar. Omdat er nog druk gelast werd onder de locomotief had ik de tijd om eens rond te neuzen in de oude loodsen rond het station. Zo ving ik een glimp op van de laatste Michelline ter wereld, een trein op luchtbanden. Filmen was helaas uit de boze. Daar was toch echt toestemming voor nodig en dat kan hier wel eens heel lang duren of heel veel geld kosten, weten we uit ervaring.
De trein doet 16 dorpen aan die in rep en roer komen. Er worden bananen, wilde guava's, rivierkreeften en talloze andere specialiteiten uit de streek aangeboden. Een kleurrijk tafereel.
We hebben ons dus tegoed gedaan aan al dat exotische voedsel en dat hebben we geweten ook! Gelukkig is de eerste klas uitgerust met een toilet. De kinderen waren verrukt. De deuren hoeven niet dicht zodat je uren lang, met je hoofd in de wind, naar het landschap kunt staren wat aan je voorbijtrekt. Totdat je ineens een tak in je gezicht krijgt of een aarde donkere tunnel binnenrijdt. Er wordt kort gestopt om even te genieten van de prachtige waterval die onder de rails doorstroomt.
Negentig kilometer van deze unieke spoorlijn loopt door een gebied wat alleen met de trein te bereiken is. De bevolking is compleet afhankelijk van dit transportmiddel. Na de tropische storm, "Eline", in febr. 2000, is de rails op veel plaatsen weggespoeld en heeft het 3 maanden geduurd voor er genoeg ontwikkelingsgeld bij elkaar was geharkt om tunnels, bruggen en taluds te repareren. Ondertussen lagen er tonnen bananen weg te rotten op de perrons en konden zieken niet worden vervoerd naar ziekenhuizen in de grote stad. Deze provincie is de armste van Madagaskar en herbergt twee nationale parken die door een laatste doorgang met elkaar zijn verbonden. Deze corridor slinkt dagelijks omdat de bevolking blijft branden om nieuwe bouwgrond vrij te maken. De trein slingert dwars door dit gebied. Experts zeggen dat als de parken los van elkaar komen, de endemische diersoorten weinig kans van overleven hebben.


Wij zijn, deze keer samen met Celestine, halverwege uitgestapt om zelf poolshoogte te nemen. Tolongoina ligt tegen de rand van het resterende regenwoud. We zijn er vier dagen geweest en zagen met eigen ogen de bossen branden. Hier is men niet of nauwelijks berekend op reizigers zodat we als echte Malagasy hebben geleefd. Celestine veranderde al snel van het verlegen stadsmeisje tot een ware plattelandsvrouw. Binnen een dag stond ze de rijst te stampen en plukte ze de kippen. We zijn er naar de kerk geweest (keuze uit maar liefst vijf verschillende godsdiensten) en brachten de rest van de dag door onder aan de waterval, wachtend op "de trein". Zo heb ik nog 4 exterieurshots kunnen draaien van deze voorhistorische machine.
De vijfde dag zijn we naar het volgende station gelopen. Een prachtige tocht door de binnenlanden van Madagaskar waar de bevolking ons met grote ogen nakeek. Met name de kinderen, die gedragen werden, waren een bezienswaardigheid. Het laatste deel hebben we met een ijzeren boot uit 1936 afgelegd. Ik heb de helft van mijn kleding weggegeven aan de roeiers. Ze hadden geen draad meer aan hun lijf.
In Manampatra waren we te gast bij een Chinese pensionhouder die ons de meest ongelofelijke verhalen kon vertellen over de geschiedenis van de spoorlijn. Het pension is opgetrokken uit platgeslagen olievaten die zijn vader had "verdient" met koken voor de spoorwegarbeiders in 1926. Er zijn er in die tijd tussen de 5000 en 10.000 omgekomen met het aanleggen van deze lijn die over 67 bruggen en door 48 tunnels leidt. 
In dit wonderlijke pension scheidde een 2 millimeter dunne wand onze slaapkamer van de salle de video waar een oudje van Silvester Stalone draaide. Welterusten.
In Manakara wachtte ons auto-tje al op ons die we om hadden laten rijden. Want hoe mooi de treinreis ook was, comfortabel is anders. Ook in de eerste klas, waar je je benen nog kunt strekken, schommelen de wagons gevaarlijk heen en weer. Daarbij wilden we op terugweg ook nog Nationaal park Ranomafana (warm water) aandoen. Hier zijn we een avondwandeling gaan maken om ook de nachtdieren van Madagaskar te bewonderen. De volgende dag zijn we in een ruk naar huis gereden. 450 km. wat 10 uur sturen betekend. Gebroken maar met een auto vol tropische vruchten zijn we weer in Tana. 
^


Plannen Morgen gaan de kinderen naar school. Hun rugzakjes met schoolspullen liggen klaar en ze hebben er zin in. Of dat morgenavond nog zo is valt te bezien….We verwachten dat ze in de resterende tijd meer Frans op zullen doen als dat wij nu machtig zijn. On vera. Celestine brengt ze ook een paar woorden Malagasy bij zodat we een kakaphonie van talen verwachten.
Oma Mies en oom Michel, mijn moeder en broer, komen over twee weken. We willen ze meenemen naar Parc Masoala, mijn favoriete plek van het eiland. Hier groeit het regenwoud de Indische oceaan in en is nog geen twee jaar geleden de grootste waterval van Madagaskar ontdekt. Misschien willen we daar gaan wonen en werken. Op dit moment werken we aan een voorstel voor een educatief project voor Nederlandse en Malagasy kinderen. We willen laten zien dat als de ontbossing in dit tempo doorgaat, er over 10 tot 15 jaar geen boom meer overeind staat.
In dit gebied hebben in 1576 de eerste Nederlanders kennis gemaakt met Madagaskar en doopten het huidige Maroantsetra om tot "Spakenburg". Er worden nog regelmatig sporen gevonden van onze voorvaderen in de vorm van de bekende Hollandse pijpenkopjes. Masoala is vorig jaar echter getroffen door de mega-cycloon Hudah. Nu pas beginnen de cijfers bekend te worden en de schade is aanzienlijk! 50% van het regenwoud is weg gewaaid en dat geldt ook voor alles wat er in huisde.
Ook Fort Dauphin en het uiterste Zuiden, Cap St. Marie, staat nog op het programma. Hier komt nooit iemand. Het schijnt een volstrekt buitenaards landschap te zijn en het is zeker 12 dagen rijden om er te komen. We zien wel.
De Malagasy zegt:"Mora mora" wat zoiets betekend als "rustig aan". Ze hebben gelijk. De zomer is hier net begonnen en de temperaturen liegen er niet om. Is het hier, op het hoogplateau, nog af en toe frisjes, in Cap St. Marie kunnen ze oplopen tot 50 graden in de schaduw.
Vandaag een telefoontje gekregen van het nieuwe TV-station van de burgermeester van Tana. Ze willen me op freelance-basis inhuren om het niveau van hun programma's op te krikken...
We gaan het allemaal zien.
^